Saç Dökülmeleri ve Saç Dökülmelerinin Tedavisi
Bugünkü konumuz saç dökülmeleri ve saç dökülmelerinin tedavisi.
Tabii ki birçok saç dökülme tipi var. Ama burada bahsedeceğim çok sık görülen saç dökülme tipleri; yani telogen effluvium, dönemsel artmış saç kaybı ve androjenik alopesi, yani erkek tipi ve kadın tipi saç açılmalarından bahsedeceğim.
İki tipinden bahsedeceğim burada.
Herkese merhabalar. Ben Doçent Doktor Ezgi Özkur.
Bugünkü konumuz saç dökülmeleri ve saç dökülmelerinin tedavisi.
Tabii ki birçok saç dökülme tipi var. İşte skar bırakanlar var, liken var, lupus var, bir sürü ismini duymadığınız, çok nadir olanlar, saç kıranlar falan…
Tabii ki bunları muayeneyle biz bakarak anlıyoruz ve bazen biyopsi alıyoruz veya trikoskopi dediğimiz görüntüleme, yani saç diplerini görüntüleme, dermoskopi işlemleri yapıyoruz.
Ama burada bahsedeceğim çok sık görülen saç dökülme tipleri; yani telogen effluvium, dönemsel artmış saç kaybı ve androjenik alopesi, yani erkek tipi ve kadın tipi saç açılmalarından bahsedeceğim.
İki tipinden bahsedeceğim burada.
Peki, o zaman başlayalım.
Saç Döngüsü Nasıl Gerçekleşir?
Çok kısaca saç döngüsünü anlatmak istiyorum ki daha iyi otursun diye.
Saçlarımız anagen faz dediğimiz fazda uzarlar.
Uzama fazı üç yıl ile altı yıl arası sürer ve saçlarımızın yüzde 90’ı hâlihazırda anagen fazdadır ve uzamaktadır.
Günde 0,3 milim ortalama uzar.
İşte saç uzunluğu farklılıklarımız bundandır.
Erkeklerin günlük uzaması daha düşüktür ve bazen arkadaşlarımızınki çok yüksektir ve bir bakarız, bir ay sonra daha da uzun saçla gelmiş.
“Bizim saçımız niye bu kadar hızlı uzamıyor?”
İşte bu aslında DNA’mızın, yani genetik yapımızın farklılığındandır ve günlük saç uzama hızındandır.
Saç Uzaması Hızlandırılabilir mi?
Peki, saç uzaması hızlandırılabilir mi?
Evet, bazı çalışmalar var. Hani yüzde 100 kanıta dayalı olmasa da bazı pozitif bulgular var.
İşte bunlar; günde dört dakika saçlı deriye masaj, minoksidil sprey, PRP gibi diğer yöntemler artırabiliyor.
Omega’dan ve diğer vitaminlerden zengin beslenme, kafeinli şampuanların, içlerinde kafein olan şampuanların uzamayı bir miktar hızlandırabildiğine dair çalışmalar var.
Ve tabii ki beslenme ve yaşam tarzıyla ilgili de…
Çünkü sıkı diyetler, biliyoruz ki kilo verdirmeye yönelik ve aşırı sıkı diyetler, vitaminleri de eksik yine sebep olup bu saç dökülmesine veya saç uzama hızını yavaşlatabildiğini biliyoruz.
Anagen, Katagen ve Telogen Faz
Evet, peki nerede kalmıştık?
Anagen faz dedik, üç yıl ile altı yıl sürüyor.
Sonra katagen faza geçiyor ve burada işte artık duruyor büyüme.
Ve telogen fazda dinleniyor.
Saçlarımızın yüzde 10-15 arası normalde telogen evrededir.
İşte telogen evredeki saçlar da böyle çektiğimizde elimize, işte benim de geldi, gelen saçlardır.
Günde 50 tel ile 150 tel arası telogen fazdaki saçlardan dökülmemiz normaldir ve bu sağlıklı olduğumuzu gösterir.
Telogen fazda dökülen saç sonra tekrar anagen faza dönerek yeni bir tane saç teli uzamaya başlar.
Ve bu şekilde bu saç döngüsü sürekli devam eder:
Anagen, katagen, telogen ve dökülüp tekrar anagen faz başlar.
Telogen Effluvium: Dönemsel Saç Dökülmesi
Peki, ne zaman sıkıntı var?
İşte telogen effluvium dediğimiz dönemsel saç dökülmesi…
Günde elimize attığımızda 150 telden de fazla veya normalde bizimki 50 tel dökülüyorsa saçımız çok daha fazla döküldüğünde, saçlar daha mat, cansız olduğunda…
Ve o telogen evreye girmiş saç uzamayı bıraktığı için daha sönük, daha yıpranmış ve daha cansız oluyor.
Saçların yüzde 15’inden fazlası telogen evreye geçtiğinde de biz buna telogen effluvium diyoruz.
Telogen Effluvium Neden Olur?
Peki, neler yapabiliyor telogen effluviumu?
Bunlar en sık olanlar:
Yine sıkı diyetler.
Çünkü sıkı diyetlerde vücutta işte protein azalıyor, bazı vitaminler azalıyor ve bunlar saç döngüsünü de etkiliyor.
Çünkü saç döngüsünün her basamağında saç folikülü belli proteinlerle ve belli vitaminlerle çalışıyor.
Vücut bunu fark ediyor ve saç döngüsü sırasında saç döngüsü bozuluyor ve saçların bir kısmı telogen evreye geçiyor.
Demir Eksikliği, Ferritin ve Tiroid
İkincisi, bazı vitamin eksiklikleri ve bazı hastalıklar da yine telogen effluviuma sebep olabiliyor.
Bunların en iyi bilinenleri, yani yüzde 100 her telogen effluviumla bağlantısı olmasa da yine demir eksikliği…
Ferritin dediğimiz kanda demir deposunun düşüşü tetikliyor olabiliyor deniyor.
Ve yine tiroid hastalıkları, tiroidin az çalışması da bu saç döngüsünü bozarak saçların daha çok telogen evreye geçmesine neden olabiliyor deniyor.
Biz de zaten kronik telogen effluviumlarda, eğer bir sebep yoksa ve kendi kendini toparlayamıyorsa bu tahlilleri hastalardan istiyoruz.
Tiroidlerine ve demir düzeylerine bakıyoruz.
Ve yine D vitamini de bu konuda önemli vitaminlerden biri olarak geçiyor şu an.
Yüzde 100 olmasa da bu vitaminlerle ilişkisi…
D vitamini de yine önem verdiğimiz bir vitamin saç dökülmesi ile ilgili.
Hızlı Kilo Verme, Ameliyat ve Enfeksiyonlar
Yine hızlı kilo vermek, birden kilo vermek telogen effluviuma sokabilir saçları.
Yine çok ağır cerrahiler, ağır ateşli enfeksiyonlar…
Ki hepimiz biliyoruz COVID’de saç dökülmesini.
İşte bu nedenle aslında yine enfeksiyonlar da saç siklusunu bozuyor.
Bunlar da telogen effluviuma sebep olabilir.
Gebelik Sonrası Saç Dökülmesi
En iyi bildiğimiz gebelik sonrası dökülme.
Bunlar da yine hormonların çekilmesiyle saç döngüsünün birden, saçların telogen evreye geçişi nedeniyle oluyor.
Gayet normal ve kendi kendine sınırlı.
Telogen Effluvium Sonrasında Saçlar Yeniden Uzar mı?
Telogen effluviumun şöyle bir güzelliği var:
Bu ortadan kalktıktan sonra, altta yatan sebep…
İşte ameliyat geçiyor, enfeksiyonlar iyileşiyor, demir eksikliği tedavi oluyor veya tiroid hastalığınız veya işte sıkı diyet yerine normal, düzenli beslenmeye geçtiğinizde…
Dökülen telogen saçlar yerine normalde beklediğimiz anagen saçları uzamaya başlıyor ve tekrar saçın eski gürlüğüne dönmesini bekliyoruz.
Tabii ki bunun istisnası kronik telogen effluvium.
Telogen effluvium burada kronikleşiyor ve burada daha farklı tedaviler uyguluyoruz genelde.
Evet, o zaman bence dönemsel saç dökülmesi olayını anlamış bulunduğumuzu düşünüyorum.
Çinko ve Biotin Eksikliğinin Saç Dökülmesinde Yeri Var mı?
Burada bir soru işareti kalmıştır büyük ihtimalle kafanızda:
Çinko ve biotin eksikliği.
Çinko ve biotinin yeri var mı?
Şimdi arkadaşlar, şöyle:
Biotin günlük 30 ile 40 mikrogram arası alınması yeterli.
Ve çalışmalar göstermiş ki sağlıklı bir erişkinde biotin düşüklüğü olma ihtimali yok denecek kadar az. Hatta bir iki vaka var, öyle söyleyeyim.
O nedenle günlük almamız gereken biotin çok minik olduğu için dışarıdan ekstra rutinde almaya gerek yok.
Biotin Eksikliği Hangi Durumlarda Görülebilir?
Bazı hastalıklar var.
İşte biotinidaz eksikliği veya antikonvülzan, bu epilepsi ilaçları kullananlarda biotin azalabiliyor.
Ve gebelerde veriliyor tabii ki biotin takviye olarak.
Ama onun dışında sağlıklı, herhangi bir ilaç kullanmayan bir erişkinde yumurta, süt, omega 3’ten zengin tahıllar, tohumlar veya balık günlük biotin ihtiyacımızın katbekatını içeriyor.
O yüzden çok biotin araştırdığımız ve “Acaba sebebi bu mu?” dediğimiz bir şey değil.
Çinko Eksikliği
Onun dışında yine çinko eksikliği için de…
Çinko eksikliği de daha çok genetik sebeplerden oluşuyor.
Bunu akrodermatitis enteropathica diyoruz.
İshalle birlikte seyrediyor ve çocukluk çağında başlanıyor.
Bunun edinsel formu da var, edinsel çinko eksikliği diye.
Ama bu da genelde mide bağırsak ameliyatı geçirmiş kişilerde, çinko alımını engelleyecek bir ek hastalığı olan kişilerde daha çok görüyoruz.
O yüzden yine çinko eksikliği de rutinde, hani demir eksikliği gibi sık görülen bir durum değil.
Onu söyleyeyim.
O yüzden endişe etmenize gerek yok.
Saç Dökülmesinde Çinko ve Biotin Takviyesi
Ama tabii ki çinko ve biotin saç folikülünde önemli yer kazanmış vitaminler ve gösterilmiş vitaminler olduğu için saç dökülmesinde çoğu dermatolog, ben de dahil, takviye olarak verebiliyoruz.
Ama rutin hayatınızın bir parçası olarak çinko, biotin kullanmanıza gerek yok veya “Acaba bende çinko eksikliği mi var?” diye tedirgin olmanıza gerek yok.
Bunu söylemeye çalışıyorum.
Bu konuda netleştirdik sanırım çinko, biotin eksikliğini.
Erkek ve Kadın Tipi Saç Dökülmesi
Şimdi gelelim diğer bir sık saç dökülme sebebine.
Ne?
O da erkek ve kadın tip saç dökülmesi.
Neydi erkek ve kadın tipi saç dökülmesi?
Bu önlerden açılma, tepeden açılma, saçın yaşla birlikte yavaş yavaş seyrelmesi, çoğunlukla yüzde 90 genetik olan, ailede olan, annenizde babanızda olmasa da yine de genetik geçişle daha çok olabilen bir dökülme tipi bu.
Özellikle erkeklerde çok var.
Hatta 70 yaşına gelen erkeklerin yüzde 60-70’inde zaten erkek tipi saç dökülmesi olduğu söyleniyor çalışmalarda.
Oldukça sık.
Kadınlarda var mı?
Kadınlarda da var.
Erkek Tipi Saç Dökülmesinde Ne Olur?
Peki, ne yapabiliriz erkek tipi saç dökülmesi için?
Burada yavaş yavaş minyatürize oluyor kıllar, inceliyor, küçülüyor ve o kıllar, yavaş yavaş saçlar dökülüyor yıllar içinde.
Bu bir süreç.
Telogen effluvium gibi değil.
Telogen effluviumda altta yatan sebep ortadan kalktığında saçlar tekrar anagen fazda uzamaya başlıyor.
Androjenetik alopeside, yani erkek ve kadın tipi kellikte, oradaki saçların altta yatan sebebi kronik olarak devam ediyor.
Yani altta yatan bir sebep yok aslında.
Saçlar androjenle maruz kaldığında, yani erkeklik hormonuna, buna dökülmeyle cevap veriyor.
Yani ona hassas, ona duyarlı.
Yavaş yavaş inceliyor, küçülüyor ve o folikül boşalıyor.
Ve yıllar içinde de yavaş yavaş artıyor.
Androjenetik Alopesi İlerleyici Bir Süreçtir
Yani bunda şunu anlamanızı istiyorum:
“Kesin şunu kullanalım ve bir daha dökülmesin.” diye bir tedavi yok.
Hatta saç ekiminde bile, saç ekildikten bir süre sonra kendi saçlarınızda azalma devam edebileceği için yine seyrek bir görünüm ortaya çıkabilir.
Tekrar ekim gerekebilir.
Tekrar ekim yapılabilir mi?
Yapılabilir tabii ki.
Ama bu ilerleyici bir süreç olduğunun kişi farkında olmalı.
Dökülen Saçlar Geri Çıkar mı?
Peki, neler yapılabilir ilerlemesin diye?
Bir de dökülen saçlar geri çıkar mı?
İki önemli soru var.
Şimdi ikinci sorudan başlamak istiyorum.
Dökülen saçlar şöyle:
60 yaşındaysanız ve 30 yaşında döküldüyse, androjenik alopesi ve artık burası yuvarlak ve parlak kelse, tabii ki yüzde 10’u anca gelir.
Ama yeni başladıysa veya bir yıldır, iki yıldır, üç yıldır varsa, seyrek kendi saçlarınız da aralarında varsa, tabii ki bu daha da iyi cevap verecektir tedaviye.
Çünkü o foliküller hâlâ açık olacaktır.
Ve yeni saçlar çıkabilir mi?
Evet, çıkabilir.
Bu ikisini ayıralım.
Diğer soruya gelelim:
Ne tedavileri var?
Androjenetik Alopeside Minoksidil Tedavisi
Aslında bizim dermatoloji rehberlerimizin androjenik alopeside birinci seçenek, hem kadında hem erkekte tedavisi minoksidil.
Minoksidil birçok spreyin içinde var. Eczanede satılan birçok markanın var, herhangi birini kullanabilirsiniz.
Tabii minoksidil saç çıkışını hızlandırıyor gerçekten, dökülmeleri de yavaşlatıyor.
Ama bu etkiyi görmek için üç ay düzenli kullanmak gerekiyor.
Minoksidil Bağımlılık Yapar mı?
Bir de hep şu soruluyor bana:
“Hocam, bu minoksidil işte bağımlılık yapıp sonra bırakınca daha çok döküyormuş.”
Şimdi şöyle:
Bu aslında minoksidilin bağımlılık yapmasıyla ilgili değil.
Anlattım ya, bu bir süreç olduğu için ve saç dökülmesi devam ettiği için aslında orada kestikten sonra tekrar başlıyor.
“E ne yapacağız, hiç kesmeyecek miyiz?”
Aslında öyle.
Yani saç dökülmesi durup saçlarınız arttıysa ve fayda ettiyse minoksidil en azından haftada üç kez, dört kez kullanılmasını öneriyorum, öneriyoruz.
Sürekli.
Ya sürekli derken, ne zaman vazgeçerseniz saçlarınızdan da diyebiliriz.
Tabii ki herkesin androjenik alopesisi, yani erkek tipi kelliği veya kadın tipi kelliği aynı şekilde seyretmeyecektir.
Kiminin daha hızlı dökülür, kiminin daha yavaş dökülür.
Kiminin dökülmesi o kadar yavaştır ki 60 yaşına kadar idare eder bir şekilde.
O yüzden bu tamamen kişisel bir şey.
Ve bir sağlık sorunu teşkil etmediği için tedavi olup olmamak tamamen sizin isteğinize bağlı.
Finasterid
Peki, minoksidil dışında ne var?
Bir de erkekler için finasterid hap var, değil mi?
5-alfa redüktaz inhibitörü.
Finasterid hap da yine üç ay en az kullanılıyor.
Bıraktıktan sonra etkisini kaybediyor.
Finasterid haplar Propecia olarak piyasada var.
Ama şöyle bir yüzde 1 yan etkisi var.
Sadece yüzde 1 ama yine de bilinmesinde fayda var.
Androjenleri baskıladığı için, yani erkeklik hormonlarını, yüzde 1 kişide işte testosteronun etkilerinin azalmasına bağlı memelerde hafif büyüme, jinekomasti, cinsel isteksizlik, impotans, ereksiyon kaybı gibi yan etkiler olabiliyor deniyor çalışmalarda.
Hatta bu yüzde 1’in çok küçük bir yüzdesinde de, yani çok az bir sayıda hastada kalıcı impotans geliştiği saptanmış.
Bu nedenle eğer bu bulgulardan herhangi birini fark ederse kişi mutlaka hemen hekime başvurması gerekli.
Ayrıca direkt alıp başlamanızı önermem.
Mutlaka hekim kontrolünde başlamalıdır.
Çünkü bazı prostat enzimlerini de takip ediyoruz ilacı kullanırken.
Ve ayrıca geçmişte prostat hastalığı geçirdiyseniz de mutlaka kontrolsüz başlamıyoruz.
PRP ve Mezoterapi
Onun dışında yine PRP, mezoterapi var.
Destek yöntemleri bunlar.
Saç çıkışını hızlandıralım, saçı daha hızlı, daha gürleştirelim diye.
Ve bunların işte muadilleri var.
Dutasterid var ve bazı ilaçlar daha var.
Ama temel olarak bunlar.
Kadın Tipi Saç Dökülmesinde Ne Yapıyoruz?
Peki, kadın tipi saç dökülmesinde ne yapıyoruz?
Onlarda da söylemiştim, yine birinci basamağımız minoksidil.
Kadın tipi saç dökülmesinde şunları da araştırıyoruz:
Mesela altta yatan bir hormonal bozukluk olabiliyor kadın tipi saç dökülmesinde.
O nedenle işte kıllanma artışı var mı, adet düzensizliği var mı diye bakıyoruz.
Ve erkeklik hormonlarında bir yükseklik olmasının bir klinik belirtisi veya kan testinde bir belirtisi varsa…
Çünkü burası çok önemli.
Bazen kan testi normal çıkıyor ama biz erkek androjen hormonlarına karşı artmış bir duyarlık olduğunu işte kıllanma artışından anlıyoruz veya adet düzensizliğinden, kanda normal olsa da.
Burada da şu teori var:
Hormonlar tamam, normal erkeklik hormonları ama erkeklik hormonlarına vücudun verdiği yanıt fazla.
Antiandrojen Tedaviler
İşte bunda da yine antiandrojen spironolakton, siproteron asetat gibi bazı ilaçlarımız var.
Onları başlıyoruz.
Tabii ki mutlaka dermatolog kontrolünde.
Kendiniz başlamıyorsunuz arkadaşlar.
Ben burada sadece bilgilendiriyorum.
PRP, Mezoterapi ve Saç Ekimi
Evet, peki onun dışında ne yapıyoruz?
Yine kadınlarda da PRP, mezoterapi ekleyebiliyoruz.
Hiç olmazsa ve açık alanlar varsa saç ekimi önerebiliyoruz kadınlara da.
Ama genel olarak bu şekilde tedavi ediyoruz.
Evet.
Bence iki tane sık görülen saç dökülmesi hakkında detaylıca konuştuğumuzu düşünüyorum.
Sorularınızı yorumlara yazabilirsiniz.
İlk gün mümkün olduğunca cevap vermeye çalışıyorum sorulara.
Videolarımızın devamının gelmesini isterseniz lütfen beğenmeyi, abone olmayı unutmayın.
Herkese iyi günler diliyorum.
