Egzama, diğer adıyla dermatit, kızarıklık, sulanma, kabuklanma, kaşıntı vb. belirtilere neden olan bir cilt hastalığıdır. Egzamanın birçok türü, nedeni ve şekli vardır. Bazı egzama türleri sadece kafa derisinde görülürken, bazı türleri vücudun her yerinde görülebilir. Egzama, dermatologlar tarafından teşhis ve tedavi edilir. Egzama genellikle dermatolojik muayene ile teşhis edilir. Altta yatan farklı bir hastalık varsa, cilt biyopsisi gerekebilir. Halk arasında en yaygın egzama türleri saç egzaması, kulak egzaması, el egzaması, yüz egzaması, ayak egzaması ve stres egzaması olarak bilinir.
• Alerjik Egzama (Alerjik kontakt dermatit): Bu türde vücut nikel, çimento, koku gibi alerjen bir maddeye karşı hassas hale gelir. Bu maddeyle temas, egzama (dermatit) gelişimine neden olur. Alerjik egzama türlerinde, alerjik maddelere karşı reaksiyon olup olmadığını belirlemek için yama testi adı verilen bir test yapılabilir. Yama testi, alerjen içeren kutuların (nikel, potasyum dikromat vb.) sırta veya kolların arkasına yapıştırılması ve 48-72 saat boyunca tutulmasıyla yapılır. Bu kutular sırttan çıkarıldıktan sonra, alerjenle temas eden bölgelerde incelme ve dermatit (egzama) tespit edilir. Daha sonra hastadan bu maddelerle temastan kaçınması istenir.
• Tahriş Edici Egzama (Tahriş Edici Kontakt Dermatit): Bu egzama türü, ev ve bahçe işleriyle sık sık uğraşan kişilerde daha yaygındır. Ayrıca el dezenfektanı ve kolonya gibi ürünlerin sık kullanımı ve aşırı el yıkama gibi davranışlarda da görülebilir. Burada, kronik çözücüler, aşındırıcılar ve yüzey aktif maddelerle temas nedeniyle cildin bariyer fonksiyonu bozulur ve egzama gelişir.
• Seboreik Egzama (Seboreik dermatit): Bu egzama türü çoğunlukla yağlı cilde sahip kişilerde kaşıntı, kızarıklık ve kepeklenme şeklinde görülür; yüz bölgesinde, kaşların arasında, kaşların iç kısmında, burun çevresinde ve saç köklerinde ortaya çıkar. Sırt ve göğüs bölgesinin V şeklinde kıvrımlarında da görülebilir. Seboreik egzamanın kesin nedeni bilinmemektedir. Yağlı cilde sahip kişilerde daha yaygındır. Tedavi ile kontrol altında tutulabilir. Kronik bir rahatsızlıktır ve zaman zaman alevlenebilir. Mevsim geçişleri, stres, sağlıksız beslenme ve ciltte artan yağlanma gibi dönemlerde artış gösterebileceği bildirilmiştir.
• Atopik Egzama (Atopik dermatit): Genellikle çocukluk döneminde başlayan, vücudun her yerinde kaşıntı, kızarıklık, pullanma ve cilt kuruluğu ile birlikte görülen bir egzama türüdür. Atopik bünyeye sahip çocuklarda ve yetişkinlerde görülür. Alerjik rinit ve alerjik astım gibi alerjik hastalıklar, atopiye yatkın kişilerde daha yaygındır. Atopiye yatkın kişiler, atopik dermatitlerinin alevlenmesini önlemek için dikkatli olmalıdır:
1) Atopik cilde sahip kişiler, ciltlerini nazik, kokusuz temizleyicilerle yıkamalıdır. Her banyodan sonra hassas, parfümsüz bir nemlendirici ile ciltlerini nemlendirmelidirler. Kuru ciltler ise günlük olarak nemlendirici uygulamalıdır.
2) Atopik bünyeye sahip kişiler mevsimsel burun tıkanıklığı veya mevsimsel öksürükte artış yaşıyorlarsa, alerjik astım veya alerjik rinit açısından ilgili branşlarda uzman doktorlara mutlaka danışmalıdırlar.
3) Giysiler %100 pamuktan, terletmeyen ve nefes alabilen kumaşlardan yapılmalıdır. Naylon ve polyester gibi kumaşlar hassasiyet ve dermatit riskini artırır.
4) HEPA filtreli elektrikli süpürgeler kullanmak, evdeki aeroalerjen (havadaki alerjenler/akarlar) miktarını azaltır. Alerjik astım gibi rahatsızlıkların gelişme riskini azaltır. Ev tipi elektrikli süpürgelerde bu özelliğe dikkat etmek günlük hayata fayda sağlayacaktır.
5) Evdeki tüylü halılar veya kilimler gibi toz toplayan eşyalar kaldırılmalıdır. Tozlu ortamlar, atopik bünyeye sahip kişilerde hastalıkların şiddetlenmesi riskini artırır.
6) Ortam havası çok kuru veya çok nemli olmamalıdır. Özellikle kışın, ısıtıcılar ortam havasını kurutabilir. Nem düzenleyici cihazların kullanılması önerilir.
7) Kolonya, çamaşır suyu ve alkol içeren ürünler gibi güçlü deterjanlar, atopik cilde sahip kişilerin şikayetlerini artırabilir. Ev ve bahçe işleri yaparken eldiven giyilmeli ve bu ve benzeri maddelerle doğrudan cilt temasından kaçınılmalıdır.
8) %100 elyaf yastık ve yorgan seçilmesi önerilir. Yün ve benzeri yorganlar toz salabilir.
9) Cilt bakım ürünleri seçerken, “kokusuz” ve “nazik” ibaresi bulunan ürünlerin kullanılması önerilir.
• Su egzaması (Dishidroz): Bu dermatit türünde, ellerde, avuç içlerinde ve parmak uçlarında küçük, çok kaşıntılı, kabarcık benzeri şişlikler ortaya çıkar. Hastalar genellikle kaşıntıdan şikayet ederler. Zaman zaman tekrarlayabilir. Bilinen kesin bir nedeni yoktur. Tedavi ile iyileşebilir.
Egzama bulaşıcı bir hastalık değildir.
Kronik olarak gelişen egzama yaşam boyu devam eder.
Egzama, vücudun her yerinde görülebilen bir hastalıktır.
Egzama en sık saç, kulak, el, yüz ve ayak bölgelerinde görülür.
