Herkese merhabalar. Ben Doktor Ezgi Özkur, dermatoloji uzmanıyım.
Bugün sık görülen saç dökülmesi sebepleri ve tedavilerinden bahsetmek istiyorum.
Saç dökülmesinin tedavisi tabii ki saç dökülmesinin tipine göre değişiyor. Birçok yöntem var, birçok tedavi seçeneği var. Her saç dökülmesi için tek bir tedavi yok, tek bir ilaç yok.
Peki, hangi şampuanlar tercih edilebilir? Şampuanların faydası var mı? Hangilerinin var?
Bunlardan bahsedeceğim genel olarak.
Saçın Büyüme Döngüsü: Anajen, Katajen ve Telojen Fazları
Şimdi normalde saç döngüsü, daha önce sıkı takipçilerim bilir, birkaç defa anlatmıştım.
Önce anajen dediğimiz saçın uzama fazı var. Sonra katajen dediğimiz gerileme, küçülme fazı, kökünün ve kendisinin. Ve sonra telojen dediğimiz dinlenme fazı var.
Saçlar zaten, saçlar aslında sürekli anajen fazda uzuyor, katajen faza giriyor, telojen fazda dinlenip dökülüyor ve yeni bir faz başlıyor.
Zaten aksi takdirde doğduğumuz saçlarımız olsaydı bunlar herhalde ağaç kabuğu gibi veya yarısı yanık, kopuk olurdu.
Aslında saçlar da deri hücrelerimiz nasıl 28 günde bir değişiyorsa, en üst tabakadan atılıyor, alttan yenileri çıkıyorsa aynı şekilde değişim ve dönüşüm içinde saçlarımız da.
Tabii ki saçlarımızın anajen fazı oldukça uzun. Örneğin kaşlarımızın, kirpiklerimizin anajen fazı daha kısa. O yüzden onlar o kadar uzayamadan dökülüyorlar.
Ve kişiden kişiye anajen fazı değişiyor saçın.
Mesela işte görüyorsunuzdur, dünyanın en uzun saçlı kızı Guinness Rekorlar Kitabı’nda. Neden en uzun saçlı? Çünkü anajen fazı çok uzun yıllar. Belki dört yıl anajen fazı var, normal bir ortalama kişiye göre çok uzun.
Bu nedenle o kadar uzuyor. Ama tabii ki onun saçı da sonra katajen ve telojen faza girip dökülüyor, yenisi çıkıyor.
Evet, sanırım saç döngüsünü anladık.
Androgenetik Saç Dökülmesi (Erkek Tipi Saç Dökülmesi)
Şimdi ilk bahsedeceğim tedavi, androgenetik saç dökülmesi, yani ırsi saç dökülmesi, erkek tipi saç dökülmesi.
Aynı zamanda female pattern, kadın tipi de denen, kadınlarda da görülebilen saç dökülmesi tipi.
Türkiye’de prevalansının, yani görülme sıklığının yüzde 70-80 arası olduğu düşünülüyor erkek tipi saç dökülmesinin ileri yaşlarda.
Nasıl başlıyor?
Şiddetli formları daha ergenlikten bile başlayabiliyor.
Yavaş yavaş işte bir temporal dediğimiz buralar dökülebiliyor, orta boş olabiliyor, önler seyrekleşebiliyor ve giderek yaş geçtikçe açılıyor.
Genelde ailesel kalıtılıyor, genetik olarak ailedeki soyaçekim özellikleri ve DNA’sal özellikler taşıyor.
Bir hastalık göstergesi mi? Hayır.
Sadece kıl folikülleri testosteron dediğimiz formuna duyarlı oluyor ve bunlar testosterona bağlı dökülen…
Yani bu kanınızda testosteron yüksek demek değil. Bu sadece kıl folikülünün duyarlı olduğunu gösteriyor bunun olması.
Kadınlarda Hormonal Saç Dökülmesi ve Polikistik Over
Kadınlarda onun dışında polikistik over gibi gerçekten kanda testosteronun yüksek olduğu ve androgenetik saç dökülmesinin, yani bu erkek tipi saç dökülmesinin ona bağlı olduğu durumlar var.
İşte bunun ama ek bulgularını da görüyoruz. İşte kıllanma artışı vücutta, adet düzensizliği gibi.
Burada altta yatan sebebi tedavi ettiğimizde, testosteronu normal seviyelere düşürdüğümüzde, testosteron, dihidrotestosteron, saç dökülmesi de androgenetik alopeside kendiliğinden tedavi edilmiş oluyor bir yandan.
Ama hepsi bu kadar kolay mı? Değil.
Çünkü birçoğu kan testleri düzeninden bağımsız olarak genetik, ırsi, yapısal olarak DNA’yla ilgili olarak dökülüyor.
Erkek Tipi Saç Dökülmesinde Ne Yapılabilir?
Peki, ırsi tip saç dökülmesinde, yani erkek tipi saç dökülmesinde ne yapabiliriz? Ne kullanabiliriz? Nasıl tedavi ediyoruz?
Şimdi FDA onaylı spreylerden minoksidil var. Kadın formu yüzde iki, erkek formu yüzde beş.
Kadınlarda da şiddetli olduğunda yüzde beş verilebilir. Buna dermatoloğunuz karar verecektir.
Ne yapıyor minoksidil?
Kıl şaftı dediğimiz kıl gövdesini kalınlaştırıyor ve dökülme süresini yavaşlatıyor, gürleşmesini sağlıyor.
Ama tabii bu etkileri hemen yapmıyor. Düzenli kullanımda üçüncü, altıncı ayda göstermeye başlıyor bu etkilerini.
Minoksidilin aslında, ırsi tip saç dökülmesinde her şey için böyle etki süresi, kullanıldığı süre boyunca ilacı…
Yani minoksidil kullandınız, üçüncü ay çok güzel gürleşti. Bıraksam olur mu?
Hayır. Bırakırsanız tekrar başlar.
O yüzden bu tarz ilaçlar sürekli kullanılmalıdır. Tabii ki dermatoloğunuza danışarak.
Minoksidilin Yan Etkileri Nelerdir?
Yan etkisi var mı hocam peki sürekli kullanılmasının?
Minoksidilin yüze damlaması, işte yüze gelmesi, o tip durumlara dikkat etmek lazım.
Yüze geldiğinde yüzde de kıllanma artışı, yüz kıllarında da belirginleşme yapabilir. Buna dikkat etmek lazım.
Bazen nadiren egzama yapabiliyor. Çünkü rahatsız edebiliyor bir ilaç olduğu için içinde.
Böyle durumlarda değiştiriyoruz, başka tedaviler ekleyebiliyoruz.
Erkek Tipi Saç Dökülmesinde Hangi Şampuanlar Tercih Edilebilir?
Şampuanlardan hangisini seçsin erkek tipi saç dökülmesi olanlar?
Kanıtlanmış, FDA da onay verdi ve evet, bu erkek tipi saç dökülmesini durduruyor denebilecek bir şampuan henüz yok. Maalesef yok.
Ama kafeinli şampuanın, kafeinin bir miktar saç kökünün içindeki testosteron yüzdesini, yani konsantrasyonunu azalttığını gösteren araştırmalar var.
Ama o da yüzde yüz değil. Ama denenebilir kafein.
Tabii ki sürecekseniz kafeinli şampuanları birkaç dakika saçta bekletip o foliküllerin iyice kafeini emdiğinden emin olmak lazım.
Saç Dökülmesinde PRP ve Mezoterapi
Onun dışında ne yapılabilir?
İşte PRP, mezoterapi diyorlar. Hocam, yapılabilir PRP, mezoterapi.
Ve mezoterapi nedir?
Aslında mezoterapi, bir ilacın veya size faydalı olacak, ne için kullanılıyorsa, bu anti-aging ayrı, işte saç dökülmesi ayrı, mezoterapi iğneyle deri altına enjekte etme.
Yine finasterid gibi testosteron blokörü ajanlar verilebiliyor iğneyle kıl foliküllerine. İşte peptitler, vitaminler verilebiliyor.
Bu bir enjeksiyon metodu. Tabii ki seans seans yapılıyor.
PRP’de kendi kanınızdan ayrıştırılmış aktive trombositlerin aslında enjekte edilmesi.
Gerçekten minoksidille birlikte PRP kombinasyonu da başarılı bulunmuş. Son yıllarda yayınlanan bir araştırmada diğerlerine göre oldukça başarılı bulunmuş.
Genelde biz de bunları kombine etmeyi, tedavileri birlikte kullanmayı seviyoruz.
PRP ve Minoksidil Tedavisi Bırakılırsa Saçlar Tekrar Dökülür mü?
Peki, şunu soruyorlar:
Hocam, PRP yaptık, altı seans, çok güzel gürleşti. Minoksidil de kullandık. Bıraksam ne olur?
Arkadaşlar, hep sonuç aynı.
Irsi tip saç dökülmesinde, erkek tipi saç dökülmesinde bıraktığınız an tedaviyi tekrar yavaş yavaş dökülür.
Saç Ekimi Sonrasında Saçlar Tekrar Dökülür mü?
Peki, saç ektirsem o saçlar kalır mı?
Evet, ekilen saçlar daha dirençli. Çünkü onların folikülleri yapısal olduğu için testosterona çok duyarlı değil.
Ama erkek tipi saç dökülmesi devam eden bir süreç olduğu için ekilen saçlar dursa da sizin saçlarınız zaman içinde seyrekleşebilir ve bu nedenle görüntü yine yavaş yavaş seyrekleşebilir.
Bu nedenle ekim bile olsa biz tedavinin ve takibin devamını öneriyoruz.
Tabii saçınızı istiyorsanız. Ben kel seviyorum derseniz de tabii ki bu durumun tedavi edilmesine birebir ihtiyaç yok. Sadece kozmetik bir problem, sağlıkla ilgili bir durum değil.
Ne demiştik? Ancak kadınlardaki diğer hormon bozukluğunun bulgularının eşlik ettiği durumlar hariç. O bir medikal durum, tedavi edilmesi gereken.
Erkek Tipi Saç Dökülmesinde Finasterid Tedavisi
Başka ne var ırsi tip saç dökülmesinde?
Finasterid diye bir ilaç var. Bunu danışmadan kullanmanızı önermem öncelikle.
Çünkü prostat düzeylerine bakılıyor. Prostat hormonunu yanlış düşük gösterebiliyor kanda finasterid.
Yine aynı zamanda bazı yan etkileri var testosteron blokajına bağlı. İşte memelerde büyüme, cinsel isteksizlik.
Ve bunların hep dermatologla oturup yüzde bir ihtimalle bu yan etkileri görüşmek, ona göre tedaviye başlamak gerekiyor.
FDA’nın onay verdiği, gerçekten erkek tipi saç dökülmesine etki eden ikinci ilaç da finasterid, minoksidilden sonra.
Minoksidil Alternatifleri ve Procapil
Peki diğerleri hocam?
Minoksidilin muadilleri var. Procapil, başarılı çalışmalar var, başarılı araştırmalar var.
Ama ne demek FDA?
İşte bu endikasyonda diyemezsin demek şu oluyor: Evet, başarılı araştırmalar var ama çok yüksek düzeyde kanıt yok.
O yüzden çok yüksek düzeyde kanıt olmadığı için biz evet, kesin diyemiyoruz.
Ama mesela minoksidili tolere edemeyen, minoksidil ile kontakt dermatiti olmuş bir kişide alternatif olarak Procapil verebiliyoruz.
Telojen Effluvium (Dönemsel Saç Dökülmesi) Nedir?
Bunun dışında hangi saç dökülmeleri var?
Telojen effluvium dediğimiz dönemsel dökülme. Bu nedir?
Normalde günlük 50–100 tel kadar saçımız zaten dökülebilir. Dediğim gibi bu saçlar tekrar, telojen evrede bekleyen, dinlenen saçlar bunlar.
Günde çektikçe bu dinlenen saçlardan 50–100 tane gelebilir elinize.
Bazen çok fazla geliyor. Tarıyorsunuz, taraklarca geliyor. Ama bir erkek tipi saç dökülmesi yok.
Bu telojen effluvium budur.
Tabii ki bunu da muayeneyle, öncelikle muayene olmanızı öneririm tanı koymak için.
Telojen Effluvium Neden Olur?
Neden oluyor telojen effluvium?
Dinlenme anındaki saçlar, telojen evredeki, birden dökülüyor.
Neden dökülüyor?
İşte demir eksikliği anemisi gibi durumlarda, tiroid hastalıkları, ateşli hastalıklar…
Mesela COVID geçirdikten sonra, değil mi, herkes bahsediyor saçlarım döküldü diye.
Gebelik sonrası, doğum yaptıktan sonra…
Ağır bir cerrahi işlem geçirdiyseniz, çok sıkı bir ketojenik diyet veya benzeri bir diyet yapıyorsanız, işte o cüceslerle besleniyorsanız…
Onun dışında ameliyat geçirdiyseniz…
Bu durumlarda vücut belli bir strese giriyor ve telojen evredeki saçların bir kısmı dökülüyor.
Ve hızlı döküldüğü için biz onu böyle akarca, yağmurlarca saç olarak görüyoruz.
Telojen Effluvium Ne Kadar Sürer?
Telojen effluvium’un neyse ki zaten o saçlar telojen saçlar, bir zaman sonra dökülecek olan ve dökülen saçlar olduğu için altı ay içinde kendini sınırlamasını ve dökülen saçların telojenden tekrar anajen evreye girip zaten uzayacağını biliyoruz.
Hastaya söylüyoruz ve rahatlatıyoruz.
Ancak bazı durumlarda tiroid hastalıkları, demir eksikliği gibi, bazen D vitamini eksikliğinin de kesin olmasıyla ilişkili saptayan yayınlar var, gibi durumlarda altta yatan sorunu öncelikle tedavi etmek gerekiyor.
Tabii ki diyet nedeniyle ise vitamin takviyeleri verilebiliyor.
Veya başka başka problemler varsa altta yatan, onu tedavi ettikten sonra normale dönüyor neyse ki.
Kronik Telojen Effluvium ve Tedavi Seçenekleri
Yalnız kronik telojen effluvium diye bir durum var.
Bu durum üç ayı da geçiyor, altı ayı da geçiyor, artık durmuyor.
Sürekli telojen saçlar, telojene geçer geçmez dökülüyor saçlar.
Onda da ek tedaviler yine uygulayabiliyoruz.
PRP, mezoterapi yine yapılabiliyor.
Bu dediğim ilaçlar onda da başlanabiliyor.
Saçkıran (Alopesi Areata) Nedir?
Peki, gelelim saçkırana. Saçkıran ne?
Yama yama saçta dökülen alanların olması.
Saçkıran bulaşıcı bir hastalık değildir.
Saçkıran, kişinin kendi lenfositlerinin, yani savunma hücrelerinin, kendi saç foliküllerini yabancı sanıp onları atake edip öldürmesi ve böylece saçların dökülmesidir.
Saçkıran Tedavisi Nasıl Yapılır?
Saçkıranda da yani sarımsak sürelim mi? Önermiyorum.
İşte jiletle kanatma falan, bu yöntemleri tabii ki önermiyorum.
Tahmin edebilirsiniz, saçkıran tedavisi genelde steroidli kremler ve steroidli, dermatoloğumuzun uygulayacağı enjeksiyonlardır.
Yine saçların çıkışını kuvvetlendirmek için minoksidil verilebilir.
Ama saçkıranda genelde tedavi çok başarılıdır. Çıkışlar yüzde 90’a kadar beklenmektedir.
Hatta saçkıran geçirenler bilir, bazıları kendiliğinden bile…
Ama yine de kendiliğinden çıkmasını beklemeden tedavi olunmasını öneriyoruz.
Saçkıran Tekrarlar mı? Stres Saçkıranı Artırır mı?
Tekrarlayabilir. Tekrarlama eğilimindedir.
Çünkü bazı kişiler saçkırana yatkındır genetik olarak. Bu kişilerde tekrarlayabilir.
Tekrarladığında tedaviniz genelde yine aynı olmaktadır.
Stres, sıkıntıyla artabilir.
Tabii ki bu, her şeyde bana en çok sorulan soru.
Ama tabii ki her strese girende de saçkıran olmadığı için DNA’sal ve yapısal özellikler bu hastalığı belirler.
Tiroid hastalığı olanlarda daha sık olduğu söylenir gibi.
Saçkıranın da sanırım tedavisini konuşmuş olduk.
Benzer videoların devamını izlemek için kanalımıza abone olmayı, beğenmeyi unutmayın.
Yorumlara sorularınızı yazabilirsiniz.
Herkese iyi günler dilerim.
