Herkese merhabalar. Ben Doktor Ezgi Özkur, dermatoloji uzmanıyım.
Bugünün konusu: Benler nasıl gider?
Şimdi benler nasıl gider, bunu konuşacağız. Hangi yöntemler sağlıklı? Ben sildirmek nedir? Hangi benlere yapılabilir? Riskleri var mı? Varsa bu riskleri neler?
Bunları konuşacağız.
Benler Neden Oluşur? Genetik Faktörler ve Cilt Tipi
Şimdi aslında benli bir yapıda bir kişi olmak, yani çok benli kişileri görürsünüz çevrenizde, az benli kişileri görürsünüz. Bu DNA’mızla ilgili bir durum.
Yani mesela daha siyahi tenli kişilerde ortalama ben sayısı daha azken, daha açık tenli, daha beyaz tenli kişilerdeki ortalama ben sayısının daha yüksek olduğu bulunmuş.
Aynı miktarda güneş ışığına maruz kalsalardı.
Yani bu bize ne anlatıyor?
Aslında ben sayımız, kaç tane ben çıkaracağımız DNA’mızda gizli.
Ama çocukluk çağında güneş kremi kullanmadan veya güneş ışınlarından korunmadan çok fazla güneşe maruz kalan kişilerdeki ortalama ben sayısı, aynı renkteki kişilere göre, aynı cilt tipindeki kişilere göre daha fazla bulunmuş.
Yani çocuklukta ve ergenlikte aldığımız kontrolsüz ultraviyole güneş ışınları maruziyeti de ben çıkışını artırıyor olabilir gibi gözükmekte.
Peki, ultraviyoleye çok dikkat ettim, korundum her zaman ama yine de ben çıkar mı?
Evet, burada dediğim gibi DNA’sal olduğu için ben çıkabilir.
Otuzlu yaşlara kadar ben sayıları yavaş yavaş giderek artabilir.
Doğumsal Benler Riskli midir?
Doğumsal benler risksizdir, sonradan çıkanlar risklidir mi acaba?
Şimdi doğumsal benlerin de çok büyük olanları, on santimin üzerinde olanları melanom dediğimiz deri kanseri geliştirme riskine sahip olabiliyor.
Düşük oranda da olsa.
Ve bu nedenle mutlaka dermatologlar tarafından takip ediliyor.
Daha küçük doğumsal benler daha az riskli oluyor. Oldukça düşük oluyor riski.
Ama yine de üzerlerindeki değişim mutlaka takip edilmeli.
Ya bu doğumsal ben, buna bir şey olmaz canım diye düşünülmemeli.
Her türlü değişimde, gelişimde dermatoloğa başvurulmalı.
Evet, sonradan çıkan benlerle ilgili zaten benlerin çoğu çocukluk çağından ergenliğe kadar sonradan çıkmaktadır.
Bu oldukça doğaldır.
Hangi Benler Şüphelidir?
Bizi hangi benler alarma ediyor, rahatsız ediyor?
Diğerlerine benzemeyen, ugly duckling, çirkin ördek yavrusu da dediğimiz benler.
Büyüyen benler, değişen benler, ileriki yaşlarda çıkan benler.
Ama ileriki yaşlarda ben benzeri oluşumlar da var. Seboreik keratozlar var, siğiller var. Bunlar farklı.
Ama ileri yaşlarda, otuzdan, kırktan, elliden, altmıştan sonra çıkan değişik şekilde siyah renkli benler, bunlar bizi alarma ediyor.
Deri kanseri olabilir mi diye.
Böyle bir durumda mutlaka hemen ne yapıyoruz? Dermatoloğa gidiyoruz.
Evet, belki de bu videoyu izledikten sonra siz de kendi vücudunuza bu açıdan bakabilirsiniz.
Kendi Kendine Ben Muayenesi Nasıl Yapılır?
Hatta AAD, yani Amerikan Dermatoloji Akademisi, altı ayda bir kişinin kendi vücut muayenesini erken deri kanseri teşhisinde en önemli adım olarak saptamıştır ve önermektedir.
Nedir kendi kendine deri muayenesi?
Altı ayda bir banyodan çıktıktan sonra bir önünüze, bir arkanıza bakıp benim benlerim nerede, büyüyen var mı?
ABCD kuralına göre değişim gösteren, A asimetrisi olan, B border, sınırları değişen, işte rengi, kolorları değişen ve büyüklüğü genişleyen benim var mı?
Varsa bunu dermatoloğa göstermeliyim diye düşünülmeli.
Ve kendi kendinize ben muayenesi yapılmalı.
Ve böyle bir fark saptıyorsanız mutlaka en erken zamanda randevu almalısınız.
Cilt Kanseri Açısından Kimler Daha Fazla Risk Altındadır?
Beyaz tenliler, açık tenliler, kızıllar, ailesinde deri kanseri, cilt kanseri olanlar, daha önce cilt kanseri geçirmiş olanlar veya immünosüpresif dediğimiz, işte bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaç kullananlar…
Cilt kanseri dediğimiz melanom ve diğer deri kanserlerine daha meyilli.
Bu kişiler daha iyi güneşten korunmalıdır, daha iyi güneş kremi sürmelidir.
Mutlaka ultraviyole korumalı kıyafetlerden giymelidir ve direkt güneş ışığına maruz kalmamalıdır.
Ve benlerini daha sıkı kontrol etmeli.
Ama diğer kişilerde de görülebilir, herkeste görülebilir.
Tabii ki herkesin dikkat etmesi gerekir.
Ama bu kişiler birazcık daha riskli gruplardır.
Ben Sildirme İşlemi ve Riskleri
Evet, benler hakkında kabaca bilgilerimizi söylediğimize göre şimdi gelelim ben sildirmeye.
Şimdi ben sildirme çok popüler ve oldukça da tehlikeli. Yani iki ucu keskin bir bıçak şu an.
Doğru yerde olmak çok önemli ben sildirmeyle ilgili.
Doğru yerde olmak için de mutlaka dermatologlarla çalışmanızı, dermatoloğa başvurmanızı öncelikle öneririm.
Neden?
Çünkü birincisi, silinen ben, yani yüzey silinmekten kastımız işte lazerle yakarak, bu asitlerle, bu Beneson diye bir ilaç var, onlarla bunları kastediyorum.
Veya plazma pen’le, plazma enerjisiyle dışarıda yapıyorlar, görüyorum.
Üst kısmının dağlanması.
Aslında hepsinin amacı bu. Üst kısmındaki siyah kısım dağlanıyor asitle veya lazerle veya başka bir şeyle veya plazma enerjisiyle.
Ve o silikleşiyor, değil mi?
Aslında bunu böyle sosyal medyada çok güzel önce-sonrası fotoğrafları görüyoruz. Geçmiş, bütün benler uçmuş.
Ama aslında bunların hepsi bir dağlama yöntemi, değil mi?
Deriden hafif açık veya hafif koyu renk kalabilir. Hatta daha da kötü de gözükebilir. Bunların hepsi risk, aklınızda bulunsun.
Çünkü sonuçta dağlanan bir yerin deriyle aynı renk, diğer tüm deriyle aynı renk olmama ihtimali çok doğal.
Orada bir, çünkü yara oluşturuyorsunuz aslında siz.
Benin Üstünün Dağlanması ve Alttaki Ben Hücreleri
Şimdi ne oluyor peki?
Bu benin üstü dağlandığında tamam, çok güzel, rengi açıldı, eskisi gibi fark edilmiyor.
Ama aslında ben hücreleri alt tarafta devam ediyor. Derinin alt tarafında.
Yani siz aslında sadece üstünü dağlamış oluyorsunuz, üstüne bir işlem yapmış oluyorsunuz.
Ve alt taraftaki ben hücreleri gelişmeye devam ediyor.
Ve olası bu ben bir riskli dönüşebilecek bir bense gelecekte, normalde biz ne yapıyoruz benlerimizi kontrol ederken?
ABCD kriterlerine bakıyoruz.
Ama bu benler artık üstü dağlanmış ve üstü bozuk benler olduğu için bunun gelişimini fark etmiyoruz.
Siz de fark etmiyorsunuz, dermatoloğunuz da fark etmiyor gittiğinizde. Çünkü zaten üstü bozulmuş olduğu için.
O yüzden bu benler altta değişim geçirecekse diyorum, tabii ki hepsi için değil, değişim geçirme potansiyeli olan bir bense ve değişim geçirdiyse erken deri kanseri tanısı şansını kaybediyor bu kişi.
Ve daha ileri evrelerde saptanıyor.
İşte bütün aslında iki ucu keskin bıçağın keskinliği buradan geliyor.
Erken Deri Kanseri Tanısının Önemi
Bu hastalara böyle bir işlem yapıldığı için erkenden, normalde erken deri kanseri tanısı olduğunda erkenden tanı koyuyoruz.
Cerrahi olarak o alanı çıkartıyoruz, temizliyoruz. İşte lenf bezlerinde bir şey var mı diye ileri tetkikler yapıyoruz ve bitiyor hastanın işi.
Ama hasta bu kısmı kaçırdığında işler sarpa sarıyor.
Metastazlarla gelebiliyor, başka yerlerine, yol boyu diğer melanom alanlarıyla gelebiliyor.
İşte biz bunu istemiyoruz. Bu yüzden çekiniyoruz ben silmekten.
Bu yüzden diyoruz mutlaka öncelikle dermatoloğa başvurun diye.
Dermatologlar Benleri Nasıl İnceler? Dermoskopik Muayene
Peki, biz dermatologlar ne yapıyoruz?
Bizim bir dermoskop adı verilen aletimiz var. On kat büyüten bir mercek aslında bu.
Ve bu benlerin nasıl incelenmesi gerektiğiyle ilgili özel bir eğitim alıyoruz.
Hangi kriterlere bakıyoruz?
İşte belli kriterler var. İyi olduğunu gösteren, ileride kötü olabileceğini gösteren veya takip edilmesi gerektiğini gösteren.
Bunun yıllar süren özel bir eğitimi var.
Ve buna göre hastaya diyoruz ki: Bu dönüşebilen bir ben, seboreik keratoz, bu lazerle alınabilir gibi.
Şimdi bu noktada çok önemli ve başka riskleri de var.
Evde Ben Silme Yöntemlerinin Riskleri
Diyelim dermal nevüs gibi işte daha risksiz benler var, alınabilecek.
Ama bu ev tipi, mesela burada gördüğünüz hastada ev tipi kimyasal yanık, sirkeyle ben silmeye bağlı, çevresindeki deriyi de yaktığı için ve derin bir oyuk oluşturduğu için benden daha kötü bir skar kalmış.
Ev tipi uygulamalarda bu ve benzeri riskler çok fazla.
Şüpheli Benlerde Biyopsi ve Patolojik İnceleme
Biz bir lezyondan, yani deri bir oluşumdan, eğer bir üreyen, büyüyebilen bir lezyondan, bir tümöral lezyondan şüpheleniyorsak çok küçük bir punch biyopsi dediğimiz deri parçası alıyoruz.
Bunu sonra özel işlemden geçirip patoloji uzmanları, doktorları bunu kontrol ediyorlar.
Mikroskop altında o hücrelere bakıyorlar.
İşte böyle BCC dediğimiz bazal hücreli kanser, skuamöz hücreli kanser gibi cilt kanserlerini onlar teşhis ediyor.
Biz de diyoruz ki: Ha, o zaman bunu çıkaralım ki daha fazla büyümesin.
İşte dermatolog olmayan veya işte bu plazma pen yapılan, doktor dışı kişilerin yaptığı uygulamalarda biz o ilk hâlinin patolojiye gönderilmediği için ne olduğunu bilemiyoruz hiçbir zaman.
O yüzden gelecekte de o lezyona nasıl yaklaşmamız gerektiğini, ne kadar sıklıklarla takip etmemiz gerektiğini de bilemiyoruz.
Veya yakıldığında dipten ne kadarı kaldı, devam edecek mi, sık mı takip edeceğiz ve ilk hâli acaba neydi?
İşte bunlar kendi içinde barındırdığı riskler, bu ben yakma olaylarının.
O yüzden benim yine önerim, dermatoloğunuza gidin, sorun.
Dermatoloğunuz derse bunu istediğini yapabilirsin, istiyorsan üzerinde zıplayabilirsin, otobüsle çiğnetebilirsin, hiçbir sıkıntı olmaz, o zaman işte bu işlemlerin yapılmasını öneririm.
Çünkü aksi hâlde çok basit cerrahi olarak çıkarılacak kolay bir lezyon başınıza sarpa sarabilir, işler açabilir.
Cerrahi Ben Aldırma Kansere Neden Olur mu?
Peki, cerrahi olarak çıkarıma ne diyorsunuz hocam?
Çıkarılan ben kansere dönüşür mü?
Evet, bu çok yaygın bilinen bir mit.
Aslında çıkarılan ben kansere dönüşmez. Çıkarılan ben çünkü çıkarılmıştır zaten.
Benler genellikle tamamı, yani çıkardığımız zaman tamamını çıkarıyoruz. Altındaki tüm dokuyla birlikte çıkarıyoruz ve orada artık ben yokmuş gibi oluyor zaten.
Riskli bir bense, melanom şüphesi varsa, yani deri kanseri şüphesi, zaten çıkarıyoruz biz onu. Onu en önce çıkarıyoruz zaten.
Yani ki orada durmasın, yayılmasın, büyümesin diye.
Cerrahi Ben Aldırma Sonrasında İz Kalır mı?
Ama cerrahi çıkarımda da şöyle bir risk oluyor.
Tabii ki riskli bense bu riski göz ardı ediyoruz. İz kalırsa kalsın diyoruz, bizim bunu çıkarmamız lazım.
Ama takip edilebilir, böyle iyi görünümlü bir bense diyoruz ki biz bunu çıkarabiliriz.
Ama en güzel şekilde, elimizden geldiği en iyi şekilde çıkarmaya çalışıyoruz. En güzel şekilde dikmeye çalışıyoruz ama yine de iz kalabilir diyoruz.
Eğer biri size beninizi alacağım ama iz kalmayacak diyorsa büyük ihtimalle bu doğru değil.
Kalmayabilir ama iz kalabilir.
Bu tamamen kişinin yapısıyla ilgili.
Tabii ki cerrahi teknik, yapılan sütür, ip, her şey çok önemli.
Ama en önemlisi sizin iyileşmeye olan yatkınlığınız.
İşte keloidiniz var mı? Aşırı yara dokusu oluşuyor mu derinizde?
Veya tam tersi, çökük yara dokunuz böyle balık ağzı gibi açılarak mı iyileşiyor?
Nasıl baktınız, korudunuz mu güneşten?
Silikonlu yara örtüleri ve bu silikonlu kremlerden, jellerden veriyoruz sonra yara izinin minimuma inmesi için.
Bunlar çok önemli.
Lazerle Ben Silme Nedir?
Peki, lazerle ben silme ne?
Lazer de aslında deriyi dağlayan bir ışın.
Lazerin daha iyi yanı, daha kontrollü ve daha hafif hafif aşındırdığı için dokuyu daha az iz kalma ihtimali.
Tabii ki bu da lazerin dozuna, işte kullanım şekline ve lazer cinsine bağlı olarak değişir.
Bu da dediğim gibi yine en başa döneceğim.
Dermatoloğunuzun uygun gördüğü lezyonlara, koyulu, işte seboreik keratozlara, siğillere veya bazı tür bu fibrom dediğimiz şeylere yapılabilir.
Her yöntemin dokuda açık veya koyu renk, hafif leke bırakma ihtimali vardır.
Bunları doktorunuzla oturup konuşmanız lazım. Risklerini, beklentinizi ve ona göre bir tedavi planı oluşturulacaktır.
Evet, benim benlerle ilgili söyleyeceklerim bu kadar.
İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Videolarımızı beğeniyorsanız kanalımıza abone olmayı ve beğenmeyi unutmayın.
Benlerle ilgili sorularınızı yorumlara yazabilirsiniz.
Herkese iyi günler dilerim.
